هفته‌ها و ماه‌های اول زندگی توله‌سگ، مهم‌ترین دورهٔ یادگیری اوست. تجربه‌های این دوره رفتار او را در بزرگسالی شکل می‌دهد. آموزش با صبر، پاداش و ثبات، بهترین نتیجه را می‌دهد.
جامعه‌پذیری: آشنا کردن با دنیا
توله‌ها در چند ماه اول، آمادهٔ پذیرفتن چیزهای تازه‌اند. در این دوره او را با آدم‌های مختلف، صداها، سطوح، اشیاء و حیوان‌های دوستانه به‌آرامی و به‌صورت مثبت آشنا کنید. تجربهٔ ترسناک یا اجباری ممکن است باعث ترس شود.
توله تا تکمیل واکسن هنوز کامل محافظت نشده است. از تماس با سگ‌های ناشناس، زمین پارک و مدفوع آلوده دوری کنید. بهترین راه جامعه‌پذیری ایمن را از دامپزشک بپرسید (مطلب «واکسن سگ و گربه» را ببینید).
آموزش دستشویی
- توله‌ها بعد از خوردن، خوابیدن و بازی‌کردن بیشتر دستشویی دارند؛ در این زمان‌ها او را به جای مشخص ببرید.
- هر بار درست انجام داد، بلافاصله تشویق کنید (خوراکی یا ستایش).
- اگر اشتباه کرد، تنبیه نکنید؛ فقط آرام تمیز کنید و بوی آن را با شوینده‌های مناسب از بین ببرید.
- برنامهٔ غذا و آب منظم، دستشویی را قابل‌پیش‌بینی‌تر می‌کند.
- صبور باشید؛ بعضی توله‌ها زمان بیشتری لازم دارند.
گاز گرفتن و جویدن
توله‌ها با دهان دنیا را کشف می‌کنند و در دوران دندان درآوردن می‌جوند. این رفتار طبیعی است؛ باید آن را به مسیر درست هدایت کرد، نه سرکوب.
- اسباب‌بازی‌های مناسب جویدن بدهید.
- وقتی دست یا لباس را گاز می‌گیرد، آرام بازی را قطع کنید و دوباره با اسباب‌بازی ادامه دهید.
- او را کتک نزنید و نترسانید.
- وسایل با ارزش و کابل‌ها را دور از دسترس بگذارید.
دستورهای پایه
دستورهایی مثل «بشین»، «بیا» و «بمان» را با پاداش (خوراکی) و در جلسه‌های کوتاه (چند دقیقه) یاد بدهید. ثبات مهم است: همهٔ اعضای خانه از یک کلمه و قاعده استفاده کنند.
قلاده و بیرون رفتن
قبل از بیرون رفتن، توله را داخل خانه با قلاده و بند آشنا کنید. قدم‌زدن در محیط‌های ایمن را کم‌کم و بعد از تأیید دامپزشک شروع کنید.
تنهایی و اضطراب جدایی
به توله یاد بدهید تنها ماندن کوتاه‌مدت اشکالی ندارد. در ابتدا فاصله‌های کوتاه، بدون وداع و استقبال هیجانی، کمک می‌کند. اگر توله هنگام تنهایی بی‌وقفه پارس می‌کند، تخریب می‌کند یا دستشویی می‌کند، ممکن است اضطراب جدایی باشد و کمک متخصص لازم است.
چه کارهایی نکنیم؟
- تنبیه بدنی، فریاد یا ترساندن؛ باعث ترس و پرخاشگری می‌شود.
- دیر تنبیه کردن (بعد از ماجرا)؛ توله ارتباط نمی‌گیرد.
- ناهماهنگی در قاعده‌ها.
- زیاد ورزش دادن توله‌های کوچک و بزرگ‌جثه؛ مفاصل در حال رشدند.
کی از متخصص کمک بگیریم؟
- ترس شدید، پرخاشگری، گاز گرفتن جدی
- اضطراب جدایی که تغییر نمی‌کند
- سگی که از آدم‌ها یا سگ‌ها شدیداً می‌ترسد
- تغییر ناگهانی رفتار؛ ممکن است علت جسمی (مثل درد) داشته باشد و اول باید دامپزشک معاینه کند.