کمی ریزش مو در سگ و گربه طبیعی است، ولی ریزش زیاد، لکهٔ بی‌مو یا ریزش همراه با خارش و زخم معمولاً نشانهٔ یک مشکل است. علتش می‌تواند ساده یا جدی باشد و فقط با معاینه مشخص می‌شود.
ریزش طبیعی یا مشکل؟
پت‌ها معمولاً در تغییر فصل (بهار و پاییز) موی بیشتری می‌ریزند. این ریزش در کل بدن یکنواخت است، پوست سالم می‌ماند و موی تازه جایگزین می‌شود. نگران‌کننده است اگر:
- لکهٔ بی‌مو یا کم‌پشت شدن موضعی دیده شود
- پوست قرمز، پوسته‌پوسته، زخم یا دانه‌دانه باشد
- خارش زیاد، لیسیدن یا گاز گرفتن مداوم پوست وجود داشته باشد
- بوی بد از پوست بیاید
- ریزش با بی‌حالی، کم‌اشتهایی یا تغییر وزن همراه باشد
علت‌های شایع
- انگل‌های خارجی: کک، شپش، کنه و عوامل خارش‌دهنده (مثل گال) از علت‌های شایع‌اند. مطلب «کک، کنه و شپش» را ببینید.
- عفونت قارچی (مثلاً کچلی): معمولاً لکه‌های گرد بی‌مو و پوسته‌دار. این بیماری می‌تواند به انسان هم منتقل شود.
- حساسیت: حساسیت به گزش کک، غذا یا محیط می‌تواند خارش و ریزش بیاورد.
- عفونت باکتریایی پوست: گاهی بعد از خارش و زخم‌شدن پوست پیش می‌آید.
- مشکلات هورمونی و بیماری‌های داخلی: مثل بعضی اختلالات غدد، که معمولاً ریزش قرینه و بدون خارش می‌دهند.
- استرس و لیسیدن بیش از حد (به‌ویژه در گربه‌ها): گاهی باعث کم‌پشت شدن موی شکم و پاها می‌شود.
- تغذیه نامناسب: کمبود تغذیه می‌تواند موی خشک و شکننده بسازد.
- دوران بارداری، شیردهی یا بیماری شدید هم می‌تواند موقتاً موی پت را کم کند.
تا رسیدن به دامپزشک
- جای ریزش را نگاه کنید و اگر می‌توانید یک عکس واضح بگیرید و بعداً مقایسه کنید.
- پت را از لیسیدن و خاراندن بیش از حد، با قیف یا لباس مخصوص، جلوگیری کنید.
- اگر پت‌های دیگری دارید، تا مشخص شدن علت، تماس نزدیک را کم کنید.
- اگر احتمال قارچ می‌دهید، دست‌هایتان را بعد از لمس پت بشویید و به‌ویژه کودکان را از تماس مستقیم دور نگه دارید.
- جای خواب و برس پت را تمیز نگه دارید.
شامپو یا پمادهای انسانی و داروهای خانگی (مثل روغن‌ها و ضدقارچ‌های بدون نسخه) را بدون نظر دامپزشک روی پت استفاده نکنید؛ ممکن است مشکل را بدتر کنند یا برای پت سمی باشند.
دامپزشک چه کار می‌کند؟
بسته به وضع پت، دامپزشک ممکن است پوست و مو را از نزدیک ببیند، نمونه‌ای از مو یا پوست زیر میکروسکوپ بررسی کند، کشت قارچ بگذارد یا آزمایش خون بخواهد. درمان بر اساس علت مشخص می‌شود: از داروی ضدانگل تا درمان قارچ، عفونت، حساسیت یا بیماری زمینه‌ای. تشخیص درست مهم‌ترین قدم است.
- ریزش سریع و گسترده است
- پوست زخم، چرکی یا خیلی قرمز است
- خارش پت را بی‌قرار کرده
- توله یا بچه‌گربه یا پت مسن است
- پت بی‌حال است، غذا نمی‌خورد یا وزنش تغییر کرده
- لکه‌های گرد بی‌مو دارد و در خانه کودک یا فرد با ضعف ایمنی هست
پیشگیری
- برنامهٔ منظم ضدانگل را با دامپزشک تنظیم کنید.
- غذای کامل و متناسب با سن و شرایط پت بدهید.
- برس‌کشیدن منظم (مخصوصاً در پت‌های پرمو) و حمام با شامپوی مخصوص پت، با فاصلهٔ مناسب.
- پت تازه‌وارد را قبل از تماس با بقیه معاینه کنید.
- استرس و تغییرات ناگهانی محیط را کم کنید.
یک نمونه از کار دکتر
یکی از علت‌های رایج پوست و مو، انگل است. پروندهٔ پنی را ببینید: پروندهٔ پنی.
سؤال‌های رایج
آیا ریزش مو در سگ و گربه به انسان منتقل می‌شود؟
ریزش مو خودش نه، ولی بعضی علت‌ها مثل قارچ (کچلی) می‌توانند به انسان منتقل شوند. اگر لکهٔ بی‌مو دارد، دست‌ها را بشویید و به دامپزشک مراجعه کنید.
آیا قطرهٔ ویتامین یا روغن ماهی کمک می‌کند؟
ممکن است برای کیفیت مو در بعضی پت‌ها مفید باشد، ولی ریزش ناشی از بیماری با مکمل درمان نمی‌شود. اول علت را پیدا کنید.
ریزش مو چقدر طول می‌کشد تا خوب شود؟
بستگی به علت دارد. بعد از درمان علت، رشد مجدد مو معمولاً چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد.