FIP (پریتونیت عفونی گربه) یکی از بیماری‌های پیچیدهٔ گربه‌هاست. نام آن می‌ترسانَد، ولی خوشبختانه بیشتر گربه‌هایی که با ویروس مرتبط تماس دارند هرگز به FIP دچار نمی‌شوند و در سال‌های اخیر گزینه‌های درمانی تازه‌ای هم مطرح شده است.
FIP چیست؟
بسیاری از گربه‌ها یک کروناویروس معمولی گربه دارند که معمولاً فقط ناراحتی خفیف گوارشی ایجاد می‌کند یا هیچ علامتی ندارد. در تعداد کمی از گربه‌ها این ویروس جهش پیدا می‌کند و به شکل بیماری FIP درمی‌آید. این بیماری یک «عفونت ساده» نیست؛ واکنش بدن به ویروس جهش‌یافته است که باعث التهاب رگ‌ها و بافت‌ها می‌شود.
چه گربه‌هایی بیشتر در معرض‌اند؟
- گربه‌های جوان، به‌ویژه زیر دو سال
- گربه‌هایی که در محیط شلوغ یا با تعداد زیاد گربه زندگی می‌کنند
- گربه‌هایی که استرس زیاد دارند یا بیماری همزمان دارند
- نژادهای خاصی ممکن است حساس‌تر باشند، ولی هر گربه‌ای می‌تواند مبتلا شود
دو شکل بیماری
مایع در شکم یا قفسهٔ سینه جمع می‌شود. شکم باد می‌کند یا نفس‌کشیدن سخت می‌شود. معمولاً سریع‌تر پیشرفت می‌کند.
مایع زیادی جمع نمی‌شود، ولی توده‌های التهابی در اندام‌ها (کلیه، کبد، روده)، چشم یا دستگاه عصبی ایجاد می‌شود. نشانه‌ها آهسته‌تر و متنوع‌تر است.
نشانه‌ها
- تب مکرر یا طولانی که با آنتی‌بیوتیک بهتر نمی‌شود
- کم‌اشتهایی، کاهش وزن و بی‌حالی
- بزرگ شدن شکم یا تنگی نفس (در نوع تر)
- تغییر در چشم: ابری شدن، تغییر رنگ، یا مشکل بینایی
- زردی پوست یا لثه
- مشکل در راه رفتن، تشنج یا تغییر رفتار (در درگیری عصبی)
اگر گربهٔ جوان شما تب و بی‌اشتهایی طولانی، کاهش وزن، شکم متورم یا نفس‌کشیدن سخت دارد، فوری نزد دامپزشک ببرید. تشخیص زودتر شانس بهتری می‌دهد.
چرا تشخیصش سخت است؟
برای FIP یک آزمایش ساده و قطعی در همهٔ حالت‌ها وجود ندارد. دامپزشک معمولاً چند چیز را کنار هم می‌بیند: سن و شرایط گربه، علائم، معاینه، آزمایش خون، بررسی مایع جمع‌شده در شکم یا قفسهٔ سینه، سونوگرافی یا تصویربرداری و در بعضی موارد تست‌های تخصصی ویروسی. اینکه گربه‌ای آنتی‌بادی کروناویروس دارد، به‌تنهایی به معنی FIP نیست.
درمان
تا چند سال پیش FIP را تقریباً غیرقابل‌درمان می‌دانستند. امروزه داروهای ضدویروسی جدیدی مطرح شده که در مطالعات و تجربهٔ بالینی در کشورهای مختلف نتایج امیدوارکننده داشته‌اند. اینکه چه درمانی برای گربهٔ شما مناسب است، در دسترس است یا قانونی و مطمئن است، باید با دامپزشک بررسی شود. هرگز دارو را از منابع نامعلوم و بدون نظر دامپزشک تهیه نکنید. در کنار درمان اصلی، مراقبت حمایتی (تغذیه، مایعات و کنترل علائم) هم اهمیت دارد.
آیا واگیر است؟ آیا به انسان منتقل می‌شود؟
شکل بیماری‌زای FIP معمولاً مستقیماً از گربه‌ای به گربهٔ دیگر منتقل نمی‌شود؛ مشکل جهش ویروس در بدن همان گربه است. با این حال، کروناویروس معمولی گربه از راه مدفوع پخش می‌شود. FIP به انسان و سگ منتقل نمی‌شود. بنابراین تمیز نگه داشتن جعبهٔ خاک و ظرف‌ها، و کم کردن استرس و شلوغی، پیشگیری مفیدی است.
چه کمکی می‌توانیم بکنیم؟
- جعبهٔ خاک را مرتب تمیز کنید و برای هر چند گربه جعبهٔ کافی بگذارید.
- در خانه‌های پرگربه، تراکم را کم و محیط را آرام نگه دارید.
- بچه‌گربه‌ها را زود از مادر جدا نکنید و در محیط شلوغ نگه ندارید.
- گربهٔ تازه‌وارد را جدا نگه دارید و معاینه کنید.
- چکاپ و واکسن‌ها را مرتب انجام دهید تا سیستم ایمنی قوی بماند.
سؤال‌های رایج
آیا برای FIP واکسن داریم؟
واکسن عمومی و پذیرفته‌شده‌ای که در برنامهٔ استاندارد همهٔ گربه‌ها باشد، وجود ندارد. با دامپزشک مشورت کنید.
اگر یک گربهٔ خانه FIP گرفت، بقیه هم می‌گیرند؟
لزوماً نه، ولی بقیه را باید زیر نظر دامپزشک گرفت و بهداشت محیط را رعایت کرد.
آیا FIP همیشه کشنده است؟
در گذشته تقریباً بله، ولی امروز با درمان‌های جدید، بسیاری از گربه‌ها بهبود پیدا می‌کنند. نتیجه به زودی تشخیص، نوع بیماری و درمان بستگی دارد.